Στ᾿ Ὅσιου Λουκᾶ τὸ Μοναστήρι

 

Ἄγγελος Σικελιανός (1935) 

άγγελος σικελιανόςΣτ᾿ Ὅσιου Λουκᾶ τὸ μοναστήρι, ἀπ᾿ ὅσες
γυναῖκες τοῦ Στειριοῦ συμμαζευτῆκαν
τὸν Ἐπιτάφιο νὰ στολίσουν, κι ὅσες
μοιρολογῆτρες ὥσμε τοῦ Μεγάλου
Σαββάτου τὸ ξημέρωμα ἀγρυπνῆσαν,
ποιὰ νὰ στοχάστη – ἔτσι γλυκὰ θρηνοῦσαν! -
πώς, κάτου ἀπ᾿ τοὺς ἀνθούς, τ᾿ ὁλόαχνο σμάλτο
τοῦ πεθαμένου τοῦ Ἄδωνη ἦταν σάρκα
ποὺ πόνεσε βαθιά; Συνέχεια ανάγνωσης

Το Ευαγγέλιο του Ιούδα*

Του Ευγένιου ΑρανίτσηΕΥΓΕΝΙΟ ΑΡΑΝΙΤΣΗ

judaskiss  Ποτέ κανείς δεν μπόρεσε να δώσει μιαν αρκούντως πειστική απάντηση στο γιατί απαιτήθηκε η προδοτική μεσολάβηση του Ιούδα πριν συλλάβουν οι Ρωμαίοι τον Ιησού, στη Γεθσημανή. Τη στιγμή που ο τελευταίος επέμενε να διδάσκει καθημερινά στα πλήθη της αγοράς, που θα πει ότι αποτελούσε μια φιγούρα πασίγνωστη, η περίεργη πρόνοια να σκηνοθετηθεί ο διαβόητος ασπασμός, θύμιζε ταινία του Αγγελόπουλου. Δυο χιλιάδες χρόνια αργότερα, αυτή η ανορθόγραφη λεπτομέρεια ενθάρρυνε τις προωθημένες κρυπτοπροτεσταντικές φράξιες του New Age στο να παθιαστούν με την εκ νέου δήθεν ανακάλυψη ενός Ευαγγελίου ήδη γνωστού στη χριστιανική αρχαιότητα, από την εποχή του επισκόπου της Λιόν. Το γεγονός, εξάλλου, ότι ο Μπόρχες είχε παρουσιάσει μεγαλοπρεπώς την περίπτωση προ πεντηκονταετίας, δεν τους συγκίνησε καθόλου. Συνέχεια ανάγνωσης

Η επαναστατική προκύρηξη του Δημήτρη Μπαλλή (Άνδρος 1821)

ΓΑΛΙΟΤΑ ΨΑΡΙΑΝΗΔημήτρης Μπαλλής

Ο Δημήτρης Μπαλής καταγόταν από το Κόρθι και είχε δύο αδελφούς, που τον ακολούθησαν στο κίνημα του. Το όνομα του ενός απ’ αυτούς ήταν Λεονάρδος. Ήδη ο Μπαλής την εποχή εκείνη γύριζε από χωριό σε χωριό και προπαγάνδιζε το γενικό ξεσήκωμα του λαού εναντίον των αρχόντων. Φαίνεται ότι είχε επαφές και με το γενικό γραμματέα του Επαρχείου, τον Σταμάτη Ψωμά, που όπως είπαμε κιόλας είχε ιδέες ριζοσπαστικές και είχε έρθει μια φορά σε σύγκρουση με τους άρχοντες. Έτσι ο λαός ήταν έτοιμος μετά την προδοσία των κοτζαμπάσηδων να παραδόσει την εξουσία στο Δημήτρη Μπαλή. Αυτός αφού συγκέντρωσε δύναμη από 300 χωρικούς, κάλεσε πάλι γενική συνέλευση στη Μεσαριά, όπου ήρθαν και πολλοί ναυτικοί από τα Υστέρνια της Τήνου. Στη συνέλευση αυτή καταργήθηκε το φεουδαρχικό σύστημα. Τότε όλα τα χωριά της Άνδρου πήραν επαναστατική όψη και παντού κυριαρχούσε το σύνθημα «κάτω οι προδότες – θάνατος στους σκυλάρχοντες». Μια από τις ωραιότερες σελίδες της Επανάστασης γράφτηκε την εποχή αυτή στην Άνδρο από την αγροτιά. Η λαϊκοαγροτική συνέλευση της Μεσαριάς όχι μόνο ενέκρινε την εξέγερση, αλλά θέσπισε και μια σειρά μέτρα με τα όποια καταλύονταν οριστικά το φεουδαρχικό καθεστώς. Πολλοί πύργοι των κοτζαμπάσηδων κάηκαν τότε (όπως του Λεονάρδου Πολέμη και του Σταματέλου Μπίστη στα Αποίκια, και του Δημήτρη Καΐρη Ορφανού στη Μεσαριά, του επονομαζόμενου Δημητράκαρου που παρά λίγο και να σκοτώσουν), πολλοί γαιοκτήμονες πιάστηκαν και φυλακίστηκαν, ενώ μερικοί προδότες εκτελέστηκαν.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΤΟ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΟΥ ΡΗΓΑ

ΡήγαςΔημήτριος Ζωγράφος (π. 1790 -μετά το 1840), Ο Ρήγας σπέρνει το σπόρο της ελευθερίας(λεπτομέρεια από το έργο Η πτώση της Κωνσταντινουπόλεως) Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

Το εθνικοαπελευθερωτικό πρόγραμμα του Ρήγα απέβλεπε στον ξεσηκωμό όχι μόνο των ελληνικών πληθυσμών, αλλά και όλων των υπόδουλων λαών της Βαλκανικής που καταπιέζονταν από το δεσποτισμό του σουλτάνου. Από την Επανάσταση κατά του σουλτάνου δεν εξαιρούσε τους Τούρκους. Μετά την αποτίναξη της οθωμανικής τυραννίας οραματιζόταν την ίδρυση της Ελληνικής Δημοκρατίας, ενός ομοσπονδιακού κράτους που θα απλωνόταν στα όρια της οθωμανικής αυτοκρατορίας και θα ήταν οργανωμένο σύμφωνα με τους θεσμούς της Γαλλικής Δημοκρατίας. Γι’ αυτόν ακριβώς το σκοπό συνέταξε την Προκήρυξη, τα Δίκαια του Ανθρώπου, το Σύνταγμα και το Θούριο, τα επαναστατικά του δηλαδή έργα, που τυπώθηκαν στο τυπογραφείο των αδελφών Πούλιου στη Βιέννη με προσωπική του επίβλεψη τον Οκτώβρη του 1797 σε 3.000 αντίτυπα.

Για τη διατύπωση του Συντάγματος και των Δικαίων του Ανθρώπου, που έχουν μορφή νόμων της Ελληνικής Δημοκρατίας, βασίστηκε στα σχέδια Συντακτικών Συνελεύσεων της Γαλλικής Επανάστασης και στο Γαλλικό Σύνταγμα του 1793. Από τα κείμενα αυτά δίνουμε την προκήρυξη προς τους λαούς της Βαλκανικής.  

Συνέχεια ανάγνωσης

Ο «εκσυγχρονισμός» ως οπισθοδρόμηση*

του Γιώργου Κοντογιώργη

Contogeorgis_University[5]Ένα άλλο ζήτημα, που συνέχεται με την προβληματική της νεοτερικής ιδεολογίας για την πρόοδο και την παράδοση, αφορά στην τελευταία φάση του ελληνικού κοσμοσυστήματος και στη νεοελληνική κοινωνία του κράτους-έθνους. Το δόγμα της νεοτερικότητας εγγράφει την ελληνική αυτή φάση, που συνάδει χρονικά με τη φάση της μετάβασής της από τη δεσποτεία στον αν­θρωποκεντρισμό, στην ανθρωπολογική κατηγορία της παράδοσης. Ως εκ τούτου, θεωρείται ότι τοποθετείται στην περιφέρεια των εξελίξεων στη δυτική Ευρώπη, αφού δεν έλαβε μέρος στα στάδια του «εκσυγχρονισμού» – την Αναγέννηση, το Διαφωτισμό, τη Μεταρρύθμιση- που αποτίναξαν από τη Δύση τη δεσποτική παράδοση και συγκρότησαν στη συνέχεια την ανθρωποκεντρική κοινωνία. Η νεοελληνική κοινωνία -του κράτους- οφείλει, επομένως, να εξευρωπαϊσθεί, διότι ο εξευρωπαϊσμός είναι ισοδύναμος με τον εκσυγχρονισμό και συνακόλουθα, με την πρόοδο. Η θέση αυτή, με την οποία θα συνταχθεί ανεπιφύλακτα η άρχουσα (πνευματική και πολιτική) τάξη του νεοελληνικού κράτους, θα κάμει ώστε η όποια παρέκκλιση από τον ευρωπαϊκό κανόνα να θεωρείται τεκμήριο καθυστέρησης, που όφειλε να αρθεί για να προοδεύσει ο τόπος. Για όλες τις παρεκκλίσεις, που στοιχειοθετούσαν ή στοιχειοθετούν την καθυστέρηση, υπόλογη θα θεωρηθεί η τουρκοκρατία και, οπωσδήποτε, το προγενέστερο Βυζάντιο. Συνέχεια ανάγνωσης

Προσκύνημα στην Ελλάδα*

Του Νίκου Καζαντζάκη

Καζαντζάκης…Τι ευτυχία να μπορούσε ο Έλληνας να σεριανίζει στην Ελλάδα χωρίς ν’ ακούει φωνές, θυμωμένες, αυστηρές, από τα χώματα! Για έναν Έλληνα όμως το ταξίδι στην Ελλάδα καταντάει γοητευτικό κι εξαντλητικό μαρτύριο· στέκεσαι σε μια πατημασιά ελληνικής γης και σε κυριεύει η αγωνία: Μνήμα βαθύ, πατωσιές οι νεκροί, κι ανεβαίνουμ παράταιρες φωνές και σε κράζουν· γιατί ό,τι μένει από το νεκρό, το αθάνατο, είναι η φωνή του. Ποια απ’ όλες τις φωνές να διαλέξεις; Κάθε φωνή και ψυχή, κάθε ψυχή λαχταρίζει ένα σώμα δικό της, κι η καρδιά σου ακούει, ταράζεται και διστάζει να πάρει απόφαση, γιατί συχνά οι πιο αγαπημένες ψυχές δεν είναι πάντα κι οι πιο άξιες… Συνέχεια ανάγνωσης

Η λογική της Ιστορίας (ΙΙ)*

του Λέοντος Τολστόη

Tolstoy2Αν η Ιστορία είχε να κάνει μονάχα με τα εξωτερικά φαινόμενα, τότε ο ορισμός αυτού του απλού κι ολοφάνερου νόμου θα ’ταν αρκετός, και μεις θα τελειώναμε τις κρίσεις μας.

Μα οι νόμοι της Ιστορίας αναφέρονται στον άνθρωπο. Το μόριο της ύλης δεν μπορεί να μας πει πως δεν αισθάνεται καθόλου την ανάγκη της έλξης και της απώθησης, και πως αυτό δεν είναι αλήθεια. Ενώ ο άνθρωπος, που είναι το αντικείμενο της Ιστορίας, λέει καθαρά: «Εγώ είμαι ελεύθερος και γι’ αυτό δεν υπόκειμαι σε νόμους». Συνέχεια ανάγνωσης

Γενικαὶ σκέψεις τοῦ Μακρυγιάννη.

ΜακρυγιάννηςΧάριτες μεγάλες χρωστάγει ἡ πατρίδα ῾σ ὅλους τους εὐεργέτες καὶ κατεξοχὴ ῾σ αὐτοὺς τοὺς γενναίους κι᾿ ἀγαθοὺς ἄντρες. Ὅτι αὐτεῖνοι, ἀφοῦ οἱ συνεισφορὲς τοὺς ἦταν κι᾿ ὄντως μεγάλες καὶ μᾶς ἀνάστησαν εἰς τὰ δεινά μας, δὲν θυσιάσαν ποτὲς δόλο κι᾿ ἀπάτη, νὰ κατατρέχουν πεθαμένους ἀνθρώπους οἱ ζωντανοὶ καὶ οἱ ἀντρείγοι· δὲν θέλουν τὴν γῆς καὶ τὴν θάλασσα νὰ τὴν ρουφήσουν αὐτεῖνοι, νὰ μὴν ζήσουν ἄλλοι δυστυχεῖς καὶ κατασκλαβωμένοι καὶ καταφρονεμένοι τόσους αἰῶνες. Ἀφοῦ ὁ Θεὸς τοὺς λυπήθη καὶ θέλει νὰ τοὺς ἀναστήση, οἱ ἄνθρωποι τοὺς καταπολεμοῦν νὰ τοὺς φάνε, νὰ τοὺς χάσουνε, νὰ τοὺς σβύσουνε νὰ μὴν ξαναειπωθοῦν Ἕλληνες. Καὶ τί σας ἔκαμεν αὐτὸ τ᾿ ὄνομα τῶν Ἑλλήνων ἐσᾶς τῶν γενναίων ἀντρῶν τῆς Εὐρώπης, ἐσᾶς τῶν προκομμένων, ἐσᾶς τῶν πλούσιων; Ὅλοι οἱ προκομμένοι ἄντρες τῶν παλαιῶν Ἑλλήνων, οἱ γοναῖγοι ὅλης της ἀνθρωπότης, ὁ Λυκοῦργος, ὁ Πλάτων, ὁ Σωκράτης, ὁ Ἀριστείδης, ὁ Θεμιστοκλῆς, ὁ Λεωνίδας, ὁ Θρασύβουλος, ὁ Δημοστένης καὶ οἱ ἐπίλοιποι πατέρες γενικῶς τῆς ἀνθρωπότης κοπιάζαν καὶ βασανίζονταν νύχτα καὶ ἡμέρα μ᾿ ἀρετή, μὲ ῾λικρίνειαν, μὲ καθαρὸν ἐνθουσιασμὸν νὰ φωτίσουνε τὴν ἀνθρωπότη καὶ νὰ τὴν ἀναστήσουν νά ῾χη ἀρετὴ καὶ φῶτα, γενναιότητα καὶ πατριωτισμόν. Ὅλοι αὐτεῖνοι οἱ μεγάλοι ἄντρες τοῦ κόσμου κατοικοῦνε τόσους αἰῶνες εἰς τὸν Ἅδη ῾σ ἕναν τόπον σκοτεινὸν καὶ κλαῖνε καὶ βασανίζονται διὰ τὰ πολλὰ δεινὰ ὁποῦ τραβάγει ἡ δυστυχισμένη μερικὴ πατρίδα τους. Χάνοντας αὐτεῖνοι, ἐχάθη καὶ ἡ πατρίδα τους ἢ Ἑλλάς, ἔσβυσε τ᾿ ὄνομά της. Αὐτεῖνοι δὲν τήραγαν νὰ θησαυρίσουνε μάταια καὶ προσωρινά, τήραγαν νὰ φωτίσουν τὸν κόσμο μὲ φῶτα παντοτινά. Ἕντυναν τοὺς ἀνθρώπους ἀρετή, τοὺς γύμνωναν ἀπὸ τὴν κακὴ διαγωή· καὶ τοιούτως θεωροῦσαν γενικῶς τὴν ἀνθρωπότη καὶ γένονταν δάσκαλοι τῆς ἀλήθειας. Κάνουν καὶ οἱ μαθηταὶ τοὺς οἱ Εὐρωπαῖοι τὴν ἀνταμοιβὴ εἰς τοὺς ἀπογόνους ἐμᾶς – γύμναση τῆς κακίας καὶ παραλυσίας. Τέτοι᾿ ἀρετὴ ἔχουν, τέτοια φῶτα μας δίνουν. Μιὰ χούφτα ἀπογόνοι ἐκεινῶν τῶν παλαιῶν Ἑλλήνων χωρὶς ντουφέκια καὶ πολεμοφόδια καὶ τ᾿ ἄλλα τ᾿ ἀναγκαῖα του πολέμου ξεσκεπάσαμεν τὴν μάσκαρα τοῦ Γκρᾶν Σινιόρε, τοῦ Σουλτάνου, ὁποῦ ῾χε εἰς τὸ πρόσωπόν του κ᾿ ἔσκιαζε ἐσέναν τὸν μεγάλον Εὐρωπαῖον. Καὶ τοῦ πλέρωνες χαράτζι ἐσὺ ὁ δυνατός, ἐσὺ ὁ πλούσιος, ἐσὺ ὁ φωτισμένος, καὶ τὸν ἔλεγες Γκρᾶν Σινιόρε, φοβώσουνε νὰ τὸν εἰπῆς Σουλτάνο. Ὅταν ὁ φτωχὸς ὁ ‘Ἕλληνας τὸν καταπολέμησε ξυπόλυτος καὶ γυμνὸς καὶ τοῦ σκότωσε περίτου ἀπὸ τετρακόσες χιλιάδες ἀνθρώπους, τότε πολέμαγε καὶ μ᾿ ἐσένα τὸν χριστιανὸν – μὲ τῆς ἀντενέργεις σου καὶ τὸν δόλο σου καὶ τὴν ἀπάτη σου κ᾿ ἐφόδιασμα τῆς πρῶτες χρονιὲς τῶν κάστρων. Ἂν δὲν τὰ ῾φόδιαζες ἐσὺ ὁ Εὐρωπαῖγος, ἤξερες ποὺ θὰ πηγαίναμεν μ᾿ ἐκείνη τὴν ὁρμή. Ὕστερά μας γιομώσετε καὶ φατρίες – ὁ Ντώκινς μας θέλει Ἄγγλους, ὁ Ρουγᾶν Γάλλους, ὁ Κατακάζης Ρούσσους· καὶ δὲν ἀφήσετε κανέναν Ἕλληνα – πῆρε ὁ καθείς σας τὸ μερίδιον του· καὶ μᾶς καταντήσετε μπαλαρίνες σας· καὶ μᾶς λέτε ἀνάξιούς της λευτεριᾶς μας, ὅτι δὲν τὴν αἰστανόμαστε. Τὸ παιδὶ ὅταν γεννιέται, δὲν γεννιέται μὲ γνώση· οἱ προκομμένοι ἄνθρωποι τὸ ἀναστήνουν καὶ τὸ προκόβουν. Τέτοια ἠθικὴ εἴχετε ἐσεῖς καὶ προκοπή, τέτοιους καταντήσετε κ᾿ ἐμᾶς τοὺς δυστυχεῖς. Συνέχεια ανάγνωσης

Το κουτί

Από τον ΕΥΓΕΝΙΟ ΑΡΑΝΙΤΣΗΕΥΓΕΝΙΟ ΑΡΑΝΙΤΣΗ

SEISMOS_LIMANI-LHKSOYRIOYΞαφνικά, το απερίγραπτα ταλαιπωρημένο πρόσωπο μιας αξιαγάπητης γυναίκας κυριεύει, σε γκρο πλαν, την οθόνη και μαζί τη συνείδηση του θεατή: το πρόσωπο ορίζει εκ νέου τους κανόνες του παιγνιδιού της ειδησεογραφίας και αθωώνει, έτσι, την τηλεόραση για όλα της τα εγκλήματα εις βάρος της αξιοπρέπειας του κοινού της.

Η τηλεόραση αιχμαλωτίζεται, άθελά της, στον τρομερό υπαινιγμό μιας βαθιάς αλήθειας! Συνέχεια ανάγνωσης

Η λογική της Ιστορίας*

του Λέοντος Τολστόη

TolstoyΓΙΑ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ μυαλό είναι ακατανόητο το απόλυτα συνεχές της κίνησης. Στον άνθρωπο γίνονται κατανοητοί οι νόμοι οποιασδήποτε κίνησης μονάχα όταν εξετάζει αυθαίρετα μονάδες της κίνησης αυτής. Όμως. ταυτόχρονα, απ’ αυτή ακρι­βώς την αυθαίρετη διαίρεση της αδιάκοπης κίνησης σε διακόπτες μονάδες, πηγάζουν κατά το μεγαλύτερο μέρος οι ανθρώπινες πλάνες. Συνέχεια ανάγνωσης