Δημοκρατία χωρίς περγαμηνές

Του Γιώργου Σταματόπουλου από την «Εφημερίδα των Συντακτών», 10/12/2012stamatopls

harvesterΌταν κλείνανε τα αυλάκια στα χωριά τον χειμώνα, από λάσπες, αγριόχορτα, αγριόθαμνους, αγκάθια, καλάμια και λοιπά έπρεπε με κάποιον τρόπο να διανοίγουν, να καθαριστούν, ακρι­βώς διότι έπρεπε να ποτιστούν τα χωράφια που κείτονταν δεξιά και αριστερά. Και ποιος να τα ανοίξει για να περάσει το νερό;

Μα, οι ίδιοι οι κάτοικοι του χωριού. Δεν πε­ρίμεναν κάποια εντολή από την κοινότητα (τον πρόεδρο) ή την κρατική, έστω περιφερειακή εξουσία. Όποτε ερχόταν η κατάλληλη ώρα αποφάσιζαν ότι θα διαθέσουν μία μέρα για το άνοιγμα των αυλακιών. Φορτώνονταν τις τσάπες τους, τις αξίνες τους, δικράνια, κόσες, το κολατσό τους και τη φι­άλη με τον οίνο της οικίας, ξεχύνο­νταν στους κάμπους το πρωί και το βράδυ όλα έλαμπαν (τα πρόσωπα τους, οι ψυχές τους, η γη, η ατμό­σφαιρα, το χωριό όλο…).

Όταν έχτιζαν ένα σπίτι στο χω­ριό (όταν άνοιγαν τα θεμέλια ή όταν έριχναν την πλάκα από τσι­μέντο για οροφή) η ζωή κινιόταν σε άλλους ρυθμούς. Τα καφενεία έκλειναν ή έμεναν σ’ αυτά μόνο οι γηραιοί και οι ανήμποροι. Όλοι οι άλλοι άφηναν τα ποτά τους, διέ­κοπταν τα χαρτοπαίγνια τους και τις όποιες συζητήσεις κι έτρεχαν στο σπίτι να βοηθήσουν. Έφτιαχναν το τσιμεντοκονίαμα, το έβαζαν σε τσίγκινους τενεκέδες, το φορτώνονταν στον ώμο και σαν ακροβάτες ανέβαιναν τη σανίδα που οδηγούσε από το έδαφος στην υπό κατασκευή ταράτσα. Το ζευ­γάρι που έφτιαχνε το σπίτι τους κερνούσε λουκουμάδες και λίγο δροσερό κρασί. Έλαμπαν όλα: πρόσωπα, χωριό, βουνά, δέντρα και λοιπά.

Σ τον θερισμό, αναγκάζο­νταν να βγουν έξω από το χωριό, ώρες δρόμο για να φτάσουν στα σταροχώραφα. Τα χέρια της φαμελιάς δεν ήσαν αρκετά να θερίσουν με τα φτωχά δρεπάνια μεγάλη έκταση και έμεναν εκεί τα βράδια για να μη χάνουν χρόνο (δεν υπήρχαν μεταφορικά μέσα πλην όνων και ημιόνων…). Και ξαφνικά (ξαφνικά;) τέσσερις-πέντε οικογένειες ξεσηκώνονταν˙ έ­παιρναν τα δρεπάνια τους, δυο-τρεις κουβέρτες και πήγαιναν σ’ όποιον είχε ανάγκη. Μαζί αποτε­λείωναν τον θερισμό κοιμώμενοι στα βουνά, τρώγοντας ελάχιστα (και πίνοντας κάτι παραπάνω…). Η δουλειά τελείωνε. Έλαμπαν τότε τα έλατα, τα πρόσωπα των μικρών παιδιών που βίωναν μοναδικές εμπειρίες έξω από το σπίτι, ο ορί­ζοντας, όλα.

Τροφοσυλλέκτες φτωχοί, μα αγωνιστές σκληροί, βίωναν τη δημοκρατία, χωρίς καμία περγαμηνή στα σεντούκια της παιδείας. Οι ίδιοι γεννούσαν παιδεία, μόνοι τους ανακάλυ­πταν τη Δημοκρατία, σμίλευαν τα ένστικτα τους, το μυαλό τους, την πράξη τους. Αυτοί καθόριζαν τους νόμους της βαρύτητας, τους όρους του παιγνιδιού, τα όρια του πίειν και τη βάσανο του συνυπάρχειν. Πώς έγινε και σε μισό αιώνα χάσαμε όλα τούτα τα θαυμαστά, τα ανθρώπινα; Δεν ήταν λίγος ο πολιτισμός τους, απλώς δεν ήταν τεχνικός. Ήξεραν να αγγίζονται, να ντρέπονται, να ερωτεύονται, αλλά και να κατασπαράσσονται εν καιρώ ειρήνης μάλιστα. Τέλος πάντων, ο εμφύλιος τους τσάκισε, παρότι ισομοιράστηκε και τότε το γελοίο με το μεγαλείο.

Ψάχνουμε μορφές και τρό­πους συνύπαρξης σήμερα χωρίς να γνωρίζουμε οι πλείστοι ότι είμαστε κληρονόμοι ενός δί­καιου πολιτισμού, ότι οι αγράμμα­τοι προγονοί μας είχαν καλλιεργή­σει τα δικά τους γράμματα, τη δική τους αλφαβήτα της συμβίωσης. Το «εγώ», το «άτομο», τα «δικαιώμα­τα» και λοιπά μας αναστάτωσαν, έτσι ώστε δεν μπορέσαμε να δούμε ποιων απόγονοι είμαστε. Δεν έχει σημασία ποιος φταίει για την κα­τάντια μας (που, ωστόσο, για με­ρικούς είναι εξέλιξη…), αρκεί να δούμε ότι ο ιδρώτας και το αίμα πάντα έρρεαν άφθονα για να γί­νουμε καλύτεροι άνθρωποι, έστω όχι όλοι.

gstamatopoulos@efsyn.gr

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s