Η επαναστατική προκύρηξη του Δημήτρη Μπαλλή (Άνδρος 1821)

ΓΑΛΙΟΤΑ ΨΑΡΙΑΝΗΔημήτρης Μπαλλής

Ο Δημήτρης Μπαλής καταγόταν από το Κόρθι και είχε δύο αδελφούς, που τον ακολούθησαν στο κίνημα του. Το όνομα του ενός απ’ αυτούς ήταν Λεονάρδος. Ήδη ο Μπαλής την εποχή εκείνη γύριζε από χωριό σε χωριό και προπαγάνδιζε το γενικό ξεσήκωμα του λαού εναντίον των αρχόντων. Φαίνεται ότι είχε επαφές και με το γενικό γραμματέα του Επαρχείου, τον Σταμάτη Ψωμά, που όπως είπαμε κιόλας είχε ιδέες ριζοσπαστικές και είχε έρθει μια φορά σε σύγκρουση με τους άρχοντες. Έτσι ο λαός ήταν έτοιμος μετά την προδοσία των κοτζαμπάσηδων να παραδόσει την εξουσία στο Δημήτρη Μπαλή. Αυτός αφού συγκέντρωσε δύναμη από 300 χωρικούς, κάλεσε πάλι γενική συνέλευση στη Μεσαριά, όπου ήρθαν και πολλοί ναυτικοί από τα Υστέρνια της Τήνου. Στη συνέλευση αυτή καταργήθηκε το φεουδαρχικό σύστημα. Τότε όλα τα χωριά της Άνδρου πήραν επαναστατική όψη και παντού κυριαρχούσε το σύνθημα «κάτω οι προδότες – θάνατος στους σκυλάρχοντες». Μια από τις ωραιότερες σελίδες της Επανάστασης γράφτηκε την εποχή αυτή στην Άνδρο από την αγροτιά. Η λαϊκοαγροτική συνέλευση της Μεσαριάς όχι μόνο ενέκρινε την εξέγερση, αλλά θέσπισε και μια σειρά μέτρα με τα όποια καταλύονταν οριστικά το φεουδαρχικό καθεστώς. Πολλοί πύργοι των κοτζαμπάσηδων κάηκαν τότε (όπως του Λεονάρδου Πολέμη και του Σταματέλου Μπίστη στα Αποίκια, και του Δημήτρη Καΐρη Ορφανού στη Μεσαριά, του επονομαζόμενου Δημητράκαρου που παρά λίγο και να σκοτώσουν), πολλοί γαιοκτήμονες πιάστηκαν και φυλακίστηκαν, ενώ μερικοί προδότες εκτελέστηκαν.

Συνέχεια

Advertisements

ΤΟ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΟΥ ΡΗΓΑ

ΡήγαςΔημήτριος Ζωγράφος (π. 1790 -μετά το 1840), Ο Ρήγας σπέρνει το σπόρο της ελευθερίας(λεπτομέρεια από το έργο Η πτώση της Κωνσταντινουπόλεως) Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

Το εθνικοαπελευθερωτικό πρόγραμμα του Ρήγα απέβλεπε στον ξεσηκωμό όχι μόνο των ελληνικών πληθυσμών, αλλά και όλων των υπόδουλων λαών της Βαλκανικής που καταπιέζονταν από το δεσποτισμό του σουλτάνου. Από την Επανάσταση κατά του σουλτάνου δεν εξαιρούσε τους Τούρκους. Μετά την αποτίναξη της οθωμανικής τυραννίας οραματιζόταν την ίδρυση της Ελληνικής Δημοκρατίας, ενός ομοσπονδιακού κράτους που θα απλωνόταν στα όρια της οθωμανικής αυτοκρατορίας και θα ήταν οργανωμένο σύμφωνα με τους θεσμούς της Γαλλικής Δημοκρατίας. Γι’ αυτόν ακριβώς το σκοπό συνέταξε την Προκήρυξη, τα Δίκαια του Ανθρώπου, το Σύνταγμα και το Θούριο, τα επαναστατικά του δηλαδή έργα, που τυπώθηκαν στο τυπογραφείο των αδελφών Πούλιου στη Βιέννη με προσωπική του επίβλεψη τον Οκτώβρη του 1797 σε 3.000 αντίτυπα.

Για τη διατύπωση του Συντάγματος και των Δικαίων του Ανθρώπου, που έχουν μορφή νόμων της Ελληνικής Δημοκρατίας, βασίστηκε στα σχέδια Συντακτικών Συνελεύσεων της Γαλλικής Επανάστασης και στο Γαλλικό Σύνταγμα του 1793. Από τα κείμενα αυτά δίνουμε την προκήρυξη προς τους λαούς της Βαλκανικής.  

Συνέχεια

Ο «εκσυγχρονισμός» ως οπισθοδρόμηση*

του Γιώργου Κοντογιώργη

Contogeorgis_University[5]Ένα άλλο ζήτημα, που συνέχεται με την προβληματική της νεοτερικής ιδεολογίας για την πρόοδο και την παράδοση, αφορά στην τελευταία φάση του ελληνικού κοσμοσυστήματος και στη νεοελληνική κοινωνία του κράτους-έθνους. Το δόγμα της νεοτερικότητας εγγράφει την ελληνική αυτή φάση, που συνάδει χρονικά με τη φάση της μετάβασής της από τη δεσποτεία στον αν­θρωποκεντρισμό, στην ανθρωπολογική κατηγορία της παράδοσης. Ως εκ τούτου, θεωρείται ότι τοποθετείται στην περιφέρεια των εξελίξεων στη δυτική Ευρώπη, αφού δεν έλαβε μέρος στα στάδια του «εκσυγχρονισμού» – την Αναγέννηση, το Διαφωτισμό, τη Μεταρρύθμιση- που αποτίναξαν από τη Δύση τη δεσποτική παράδοση και συγκρότησαν στη συνέχεια την ανθρωποκεντρική κοινωνία. Η νεοελληνική κοινωνία -του κράτους- οφείλει, επομένως, να εξευρωπαϊσθεί, διότι ο εξευρωπαϊσμός είναι ισοδύναμος με τον εκσυγχρονισμό και συνακόλουθα, με την πρόοδο. Η θέση αυτή, με την οποία θα συνταχθεί ανεπιφύλακτα η άρχουσα (πνευματική και πολιτική) τάξη του νεοελληνικού κράτους, θα κάμει ώστε η όποια παρέκκλιση από τον ευρωπαϊκό κανόνα να θεωρείται τεκμήριο καθυστέρησης, που όφειλε να αρθεί για να προοδεύσει ο τόπος. Για όλες τις παρεκκλίσεις, που στοιχειοθετούσαν ή στοιχειοθετούν την καθυστέρηση, υπόλογη θα θεωρηθεί η τουρκοκρατία και, οπωσδήποτε, το προγενέστερο Βυζάντιο. Συνέχεια

Προσκύνημα στην Ελλάδα*

Του Νίκου Καζαντζάκη

Καζαντζάκης…Τι ευτυχία να μπορούσε ο Έλληνας να σεριανίζει στην Ελλάδα χωρίς ν’ ακούει φωνές, θυμωμένες, αυστηρές, από τα χώματα! Για έναν Έλληνα όμως το ταξίδι στην Ελλάδα καταντάει γοητευτικό κι εξαντλητικό μαρτύριο· στέκεσαι σε μια πατημασιά ελληνικής γης και σε κυριεύει η αγωνία: Μνήμα βαθύ, πατωσιές οι νεκροί, κι ανεβαίνουμ παράταιρες φωνές και σε κράζουν· γιατί ό,τι μένει από το νεκρό, το αθάνατο, είναι η φωνή του. Ποια απ’ όλες τις φωνές να διαλέξεις; Κάθε φωνή και ψυχή, κάθε ψυχή λαχταρίζει ένα σώμα δικό της, κι η καρδιά σου ακούει, ταράζεται και διστάζει να πάρει απόφαση, γιατί συχνά οι πιο αγαπημένες ψυχές δεν είναι πάντα κι οι πιο άξιες… Συνέχεια