«Η μοίρα μας βρίσκεται στα χέρια μας!»*

απόσπασμα από συνέντευξη του Οδυσσέα Ελύτη, 15 Ιουνίου 1982.

elitis 02
Στην πρώτη σειρά από τις τρεις ενότητες που αποτελούν τα Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας, διαβάζουμε τους στίχους:

«Τι θα γίνει λοιπόν όταν

κάποτε λήξουν οι κοινωνικοί αγώνες όταν οι εφευρέσεις

αυτοαχρηστευθούν τα αιτήματα όλα ικανοποιηθούν»,

και λίγο πιο κάτω:

«Α μονάχα να’ ξερα

μιαν ελευθερία πραγματική

που να μπορώ να την υμνώ χωρίς

να φαίνομαι αφελής ή φαρισαίος».

Επίσης, στη δεύτερη ενότητα στο «Αμύγδαλο του κόσμου», διαβάζουμε τους στίχους:

«[…] το παν είναι η ρότα σου

κόντρα στην κοινωνία τούτη […]».

Όπως και στην τρίτη ενότητα,  το «AdLibitum», κάπου διαβάζουμε τους στίχους:

«[…] ως πότε

φίλοι

θα σηκώνουμε το αφορεσμένο παρελθόν

γιομάτο βασιλιάδες και υπηκόους […]».

Όσο κι αν δεν είναι θεμιτό να απομονώνει κανείς ή να αποσπά από ένα ποίημα ορισμένους στίχους, για ν’ αποκαλύψει τις ιδέες ή τα μηνύματα του ποιητή, γίνεται, ωστόσο, καμιά φορά αναγκαίο, όπως τώρα σ’ αυτή τη συνομιλία μας. Θέλω να πω, δηλαδή, πως στίχοι σαν κι αυτούς που παραθέτουμε πιο πάνω μπορεί να αποτελέσουν έναν πρώτης τάξεως ερεθισμό για σχετικά ερωτήματα, όπως λόγου χάρη, «Τι έφταιξε για την ακατάπαυστη ταλαιπωρία της ανθρωπότητας και πως θα μπορούσε να επιταχυνθεί ο βηματισμός της Ιστορίας, ώστε να φτάσουμε στη λήξη των κοινωνικών αγώνων και στην ικανοποίηση όλων των αιστημάτων» ή «Τι είναι η πραγματική ελευθερία». Κι ακόμα, θα μπορούσε να παρατηρήσει κανείς πως στίχοι, όπως «το πάν είναι η ρότα κόντρα στην κοινωνία τούτη», θα μπορούσαν να συμπληρώσουν το μανιφέστο των απανταχού αναρχικών. Μήπως απλοποιούμε τα πράγματα;

-Ο κόσμος έχει κουραστεί ν’ ακούει κηρύγματα που δεν έχουν αντίκρισμα ή που το ίδιο το αντίκρισμά τους τα διαψεύδει. Η έμφυτη τάση του ανθρώπου ν’ αλλάξει την απαράδεκτη σήμερα τάξη του κόσμου, αυτή η επαναστατική του διάθεση, διοχετεύεται σε σχήματα, καλουπάρεται και διατίθεται στο εμπόριο των κοινωνικών ιδεών, κατά τρόπο που υποβιβάζει τη νοημοσύνη του και  εξαφανίζει την ατομικότητά του.

» Η διχρωμία των καιρών μας –η δεξιά και η αριστερά- καλύπτουν το αληθινό πρόβλημα του ανθρώπου που, βέβαια, βρίσκεται πολύ πιο πέρα από το αν θα φορέσει καλύτερο ή όχι παντελόνι. Κάτι τέτοιο είναι η χειρότερη τυραννία. Προσωπικά, αισθάνομαι να καταπιέζομαι από τις εξουσίες. Αν αυτό είναι αναρχισμός, τότε είμαι αναρχικός. Όχι βέβαια με την έννοια να βάζω μπόμπες. Αλλά να μην ανέχομαι με κανένα τρόπο να με διαθέτουν κατά τη βούλησή τους, χωρίς τη συγκατάθεσή μου, οι τρίτοι, οι άσχετοι, οι σωτήρες. Και αυτό είναι ένα αίσθημα που ολοένα και περισσότερο κυριεύει σήμερα μερικές συνειδήσεις.

-«Ας τρομάξουμε μήπως και ξυπνήσει / μέσα μας η γαλήνη […]», είναι η ευχή που διατυπώνεται στην πρώτη ενότητα των Τριών ποιημάτων σας, και συμπληρώνετε: «[…] κι η ανάγκη της / απλώσει κάμπο – σχηματίσει επάνω στα νερά / νέα γη […]». Το μήνυμά σας μοιάζει και πάλι να βγαίνει από τα χείλη ενός αναρχικού και ν’ απευθύνεται σ’ έναν κόσμο που οφείλει να σωθεί, έστω και την τελευταία στιγμή. Ελπίζετε, λοιπόν, στο θαύμα της τελικής σωτηρίας του κόσμου;

-Δεν είμαι ούτε κοινωνιολόγος ούτε προφήτης. Ο ποιητής μιλάει με διαισθήσεις, προκαλεί μυήσεις, ασκεί μαγεία. Παράγει μιαν ουσία που δεν αναλύεται με χημικό τρόπο και δεν καθορίζεται, ωστόσο επενεργεί οπουδήποτε υπάρχει μια επαρκής ευαισθησία. Θα ήταν έσχατη πλάνη, αν οι στίχοι μου ερμηνεύονταν όπως ερμηνεύουν τους νόμους.

»Ο Θεός αναδίδεται από τη λάμψη κάθε μου λέξης. Και ο αναρχισμός μου δεν είναι παρά η βούληση να βλέπεις, μέσ’ από τα διαδοχικά στρώματα που σωρέψανε απάνω μας οι λογής –πολιτικές, ηθικολογικές, αισθητικές- συμβατικότητες, το αληθινό σου πρόσωπο, τη βαθύτερη πραγματικότητα.

»Θα μου πείτε, τι σημασία έχουν όλ’ αυτά; Γι’ άλλους μεγάλη και γι’ άλλους καμία. Και αυτό είναι το δυστύχημα, η ασυνεννοησία μας. Ο καθένας μας αξίζει τόσο ακριβώς, όσο καταφέρνει να κερδίζει και να το κάνει δικό του. Λίγοι καταλαβαίνουν ότι η μοίρα μας βρίσκεται στα χέρια μας.

 

*Το παραπάνω κείμενο είναι απόσπασμα από συνέντευξη που έδωσε ο Οδυσσέας Ελύτης στον Γιώργο Πηλιχό για την εφημερίδα Τα Νέα, 15 Ιουνίου 1982. Τα κείμενα αυτά δημοσιεύονται στο βιβλίο «Οδυσσέας Ελύτης – ΣΥΝ ΤΟΙ ΑΛΛΟΙΣ» [σελ.248 – 250] και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ύψιλον.

Σημ. Το κείμενο στο πρωτότυπο είναι γραμμένο στο πολυτονικό.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s