Γ. Κοντογιώργης, Το έθνος του κράτους και το έθνος της κοινωνίας. Το έθνος, ο εθνικισμός και η ολιγαρχική νεοτερικότητα

Από την Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 10 Αυγούστου 2014

ΑΡΘΡΟ Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΝΤΟΓΙΩΡΓΗ καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

George_Contogeorgis_x512-1[5]

Το έθνος του κράτους και το έθνος της κοινωνίας

Εκείνοι που ισχυρίζονται ότι το έθνος είναι επινόηση του κράτους κάνουν ιδεολογία, επιχειρούν να το οικειοποιηθούν, αποσπώντας το από τον φυσικό του φορέα, την κοινωνία, προκειμένου να νομιμοποιήσουν τη μονοσήμαντη νομή τους επί του κράτους

Οι χρήσεις της έννοιας έθνος, αλλά και συναφών πολιτικών εννοιών, από τη νεοτερικότητα, έχει αποκτήσει στις ημέρες μας μια βαθιά ιδεολογική χροιά με άκρως συντηρητική προσημείωση που διέρχεται το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων. Στο πλαίσιο αυτό, το ενδιαφέρον για τη γνωσιολογία των εννοιών βαίνει μειούμενο, με αποτέλεσμα ειδικοί και ίσως έγκυροι επί ενός γνωστικού αντικειμένου να εκτίθενται, πολυπραγμοσύνης ένεκεν, ως «ξερόλες». Συνέχεια

Το δικαίωμα ως καθήκον

Περιπέτειες και πάθη της ελληνικής διανόησης

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΗΜΗΡΟΥΛΗΔημηρούλης

I never wonder to see men wicked, but I often wonder to see them not ashamed1

Jonathan Swift

_intellectual_elite_voltair1

Καθώς περνούν τα χρόνια και η μια γενιά διαδέχεται την άλλη, η ελληνική λογοτεχνία και τέχνη έρχονται αντιμέτωπες με τις τύχες του καιρού. Το ίδιο ισχύει για την επιστήμη και τη λογιοσύνη. Αλλάζουν οι καιροί, αλλάζουν και τα ανθρώπινα. Η αλλαγή δεν είναι αναγκαστικά προς το καλύτερο, αλλιώς τα πράγματα θα ήταν απλά, γιατί θα βεβαίωναν την ακάθεκτα προοδευτική πορεία της ανθρώπινης ιστορίας. Τέτοιες θεωρήσεις όμως έχουν αποδειχτεί εδώ και χρόνια ότι είναι περισσότερο ευσεβείς πόθοι, παρά γόνιμες εικασίες. Στις τωρινές περιστάσεις ελπίζει κανείς ότι είναι καιρός, στο κατώφλι του 21ου αιώνα, και υπό τη δαμόκλειο σπάθη μιας συνολικής κρίσης της ελληνικής κοινωνίας, να τεθούν τα ζητήματα του πολιτισμού και της παιδείας, όπως αναδεικνύονται στην άνιση συνύπαρξή τους, ως ένα μείγμα αισθητικής, ιδεολογίας και πολιτικής. Στον πυρήνα αυτού του ζητήματος ελλοχεύει μονίμως το φάσμα της εθνικής ταυτότητας ως σημαίνον ουτοπικό αίτημα. Είναι όμως προφανές ότι, εάν δεν αποδεχτείς αυτό που είσαι, δεν μπορείς να επιδιώξεις εκείνο που θα μπορούσες να ήσουν. Συνέχεια

Η ΥΠΟΣΧΕΣΗ*

του Χόρχε Λουίς Μπόρχες·

borgesΤην ιστορία μού τη διηγήθηκε στο Πρίνχλες ο γιατρός Ισίδρο Λοσάνο. Το έκανε με τόση οικονομία, ώστε κατάλαβα ότι, όπως μπορούσα κάλλιστα να το προβλέψω, την είχε ήδη αφηγηθεί πολλές φορές· αν πρόσθετα ή άλλαζα οποιαδήποτε λεπτομέρεια, θα διέπραττα λογοτεχνικό αμάρτημα. Συνέχεια

Λογομαχίες*

του Βασίλη Καραποστόληvassiliskarapostolis_thumb

church conflictΕπώνυμοι κάθε λογής αποφασίζουν κάθε τόσο να λύσουν τις διαφορές τους δημόσια. Θα μπορούσε να πει κανείς πως αυτό αποτελεί ένδειξη πολιτισμού, αν πολιτισμός σημαίνει προσφυγή στην ετυμηγορία της κοινότητας. Όμως συχνά, αν και διαλέγουν να αγωνιστούν μπροστά στα μάτια όλων, τους αγνοούν επιδεικτικά. Το δείχνει η γλώσσα τους, που εμπιστεύεται μόνο τις αιχμές της. Η φράση «είσαι αχρείος» πιθανόν να συνοψίζει το αίσθημα κάποιου για τον αντίπαλό του. Αυτός  τη ξεστομίζει θέλει να πιστεύει πως τα λέει όλα από μόνη της. Αλλά οι ακροατές το μόνο που διαπιστώνουν είναι πως κάποιος καταφέρθηκε μ’ αυτή τη φράση εναντίον κάποιου άλλου. Διαπιστώνουν το γεγονός της οργής, όχι τη συγκίνησή της, πολύ λιγότερο την αλήθεια της. Η ίδια η γλώσσα εμποδίζει τα ιδιωτικά πάθη να υιοθετηθούν δημόσια. Συνέχεια

Ματ

Από τον ΕΥΓΕΝΙΟ ΑΡΑΝΙΤΣΗΕΥΓΕΝΙΟ ΑΡΑΝΙΤΣΗ

 

8789691-armed-special-forces-soldier-in-camouflage-suits-against-the-backdrop-of-the-planet-earthΠαρά τις προσπάθειες να τηρηθούν συμβολικά τα προσχήματα σε πολιτικό και συνταγματικό επίπεδο, η σταδιακή ιστορική παρακμή των εθνικών κρατών ως θεσμικών οντοτήτων, αναπόφευκτη συνέπεια της παγκοσμιοποίησης, επιταχύνεται οπουδήποτε και αν κοιτάξει κανείς, αρχής γενομένης από τα μεγάλα εθνικά συγκροτήματα του δυτικού κόσμου.Φυσικά, η παγκοσμιοποίηση δεν θα είναι θεσμική παρά μόνον εκ των υστέρων – κατ’ ουσίαν, ο ενοποιητικός μετασχηματισμός κυριεύει την ανθρωπότητα με τη μορφή της αστραπιαίας πλέον διάδοσης των στερεοτύπων ενός ορισμένου είδους ζωής, συνώνυμης με τη χρήση της τεχνολογίας των επικοινωνιών και της κατανάλωσης των εικόνων που αυτή διακινεί. Συνέχεια

ὀδυσσέας ἐλύτης τά δημόσια και τα ἰδιωτικά (απόσπασμα)*

Eliti07ΤΩΡΑ ΟΙ ΤΡΙΛΙΕΣ ΤΩΝ ΠΟΥΛΙΩΝ που ἄκουγα τά ξημερώματα πρέπει να ‘χουν φτάσει μακριά, να τρέχουν μιά δῶ μιά κεῖ και να συρράπτουν τά κομματάκια τῆς πραγματικότητας, τέτοιας πού τήν ἐκαταντήσαμε. Να μποροῦν οἱ θεοί να διαβάσουν τί γίνεται δῶ πέρα. Στα πλαϊνά μου τραπέζια οἱ ντόπιοι, αὐτοί ἔχουνε πέσει μέ τά μοῦτρα στίς ἐφημερίδες πού μόλις ἔφερε τό μεσημεριανό ἀεροπλάνο. Μυστήριοι ἄνθρωποι. Τούς ξέρω χρόνια, τους παρακολουθῶ, τούς μελετῶ σάν νά ‘τανε πειραματόζωα. Στίς κοινωνικές τους σχέσεις, τις οἰκογενειακές ἀλλά καί τίς ἐπαγγελματικές, συμπεριφέρονται με μιάν εὐθύτητα καί μια ψυχική εὐγένεια πού μαρτυροῦν κοιτάσματα χρυσοῦ στό προγονικό τους ὑπέδαφος. Συνέχεια

Από το ένα σοκ στο άλλο

Από τον ΕΥΓΕΝΙΟ ΑΡΑΝΙΤΣΗΕΥΓΕΝΙΟ ΑΡΑΝΙΤΣΗ

 

graffiti1

    Αναπόφευκτα, το περίφημο δόγμα του σοκ, που συνόψισε η Ναόμι Κλάιν (κατακόρυφη μείωση εισοδημάτων, θανάσιμες περικοπές στον προϋπολογισμό του κοινωνικού κράτους, fast track ιδιωτικοποιήσεις, πανηγυρική εκποίηση δημόσιων αγαθών), έλκει την προσοχή μας μακριά απ’ αυτό που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως παράγωγο δόγμα, απείρως πιο ολέθριο απ’ το μητρικό.

Συνέχεια

ΠΑΝΩ ΣΤΑ “ΕΠΤΑ ΠΟΤΑΜΙΑ” των Χαΐνηδων

μαργαριταστον Νεκτάριο

 Ο ιερός αριθμός επτά της αιωνιότητας, ο σεπτός αριθμός του φωτός και της σοφίας, ο θείος εκπρόσωπος του Απόλλωνα και της Αθηνάς, ορμητικός σαν ποταμός, σμίγει με τις τρεις διαστάσεις της πυκνής αργοδονούμενης ύλης του αισθητού κόσμου του χρόνου, της γέννησης και της φθοράς. Είναι η στιγμή της εαρινής ισημερίας, που σηματοδοτεί την άφιξη της Άνοιξης, της γονιμοποίησης της Μάνας-Φύσης από την αύξηση του φωτισμού του ζωοδότη Ήλιου-Πατέρα.Ένας κύκλος εννέα προηγηθέντων μηνών, πλήρης συσσωρευμένων εμπειριών και βιωμάτων, που διατελούν εν υπνώσει , ανοίγει! Τα πάντα αφυπνίζονται, τα εν δυνάμει μεταλλάσονται σε εν ενεργεία κι ο κύκλος γίνεται γραμμή. Συνέχεια