Γ. Κοντογιώργης, Το έθνος του κράτους και το έθνος της κοινωνίας. Το έθνος, ο εθνικισμός και η ολιγαρχική νεοτερικότητα

Από την Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 10 Αυγούστου 2014

ΑΡΘΡΟ Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΝΤΟΓΙΩΡΓΗ καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

George_Contogeorgis_x512-1[5]

Το έθνος του κράτους και το έθνος της κοινωνίας

Εκείνοι που ισχυρίζονται ότι το έθνος είναι επινόηση του κράτους κάνουν ιδεολογία, επιχειρούν να το οικειοποιηθούν, αποσπώντας το από τον φυσικό του φορέα, την κοινωνία, προκειμένου να νομιμοποιήσουν τη μονοσήμαντη νομή τους επί του κράτους

Οι χρήσεις της έννοιας έθνος, αλλά και συναφών πολιτικών εννοιών, από τη νεοτερικότητα, έχει αποκτήσει στις ημέρες μας μια βαθιά ιδεολογική χροιά με άκρως συντηρητική προσημείωση που διέρχεται το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων. Στο πλαίσιο αυτό, το ενδιαφέρον για τη γνωσιολογία των εννοιών βαίνει μειούμενο, με αποτέλεσμα ειδικοί και ίσως έγκυροι επί ενός γνωστικού αντικειμένου να εκτίθενται, πολυπραγμοσύνης ένεκεν, ως «ξερόλες». Συνέχεια

Ο «εκσυγχρονισμός» ως οπισθοδρόμηση*

του Γιώργου Κοντογιώργη

Contogeorgis_University[5]Ένα άλλο ζήτημα, που συνέχεται με την προβληματική της νεοτερικής ιδεολογίας για την πρόοδο και την παράδοση, αφορά στην τελευταία φάση του ελληνικού κοσμοσυστήματος και στη νεοελληνική κοινωνία του κράτους-έθνους. Το δόγμα της νεοτερικότητας εγγράφει την ελληνική αυτή φάση, που συνάδει χρονικά με τη φάση της μετάβασής της από τη δεσποτεία στον αν­θρωποκεντρισμό, στην ανθρωπολογική κατηγορία της παράδοσης. Ως εκ τούτου, θεωρείται ότι τοποθετείται στην περιφέρεια των εξελίξεων στη δυτική Ευρώπη, αφού δεν έλαβε μέρος στα στάδια του «εκσυγχρονισμού» – την Αναγέννηση, το Διαφωτισμό, τη Μεταρρύθμιση- που αποτίναξαν από τη Δύση τη δεσποτική παράδοση και συγκρότησαν στη συνέχεια την ανθρωποκεντρική κοινωνία. Η νεοελληνική κοινωνία -του κράτους- οφείλει, επομένως, να εξευρωπαϊσθεί, διότι ο εξευρωπαϊσμός είναι ισοδύναμος με τον εκσυγχρονισμό και συνακόλουθα, με την πρόοδο. Η θέση αυτή, με την οποία θα συνταχθεί ανεπιφύλακτα η άρχουσα (πνευματική και πολιτική) τάξη του νεοελληνικού κράτους, θα κάμει ώστε η όποια παρέκκλιση από τον ευρωπαϊκό κανόνα να θεωρείται τεκμήριο καθυστέρησης, που όφειλε να αρθεί για να προοδεύσει ο τόπος. Για όλες τις παρεκκλίσεις, που στοιχειοθετούσαν ή στοιχειοθετούν την καθυστέρηση, υπόλογη θα θεωρηθεί η τουρκοκρατία και, οπωσδήποτε, το προγενέστερο Βυζάντιο. Συνέχεια